«این مملکت عاشق میخواهد، هیچ وقت نگویید نمیشود؛ بگویید چگونه میشود؟» (زندهیاد استاد احمد حامی)
16 مهرماه به منظور تجلیل از مقام علمی و خدمات ماندگار زنده یاد مهندس
حامی، بنیانگذار مهندسی نوین و پدر مهندسی عمران ایران به عنوان روز
بزرگداشت «استاد مهندس احمد حامی» و روز «بتن» نامگذاری شده است.
استاد احمد حامی، در سال 1286 هجری شمسی در یکی از محلات قدیمی تهران متولد
شد و پس از طی تحصیلات ابتدایی در مدارس توفیق و حسینیه، تحصیلات متوسطه
خود را در دبیرستان دارالفنون به پایان رساند و با موفقیت در آزمون اعزام
به خارج، جزو نخستین گروه از دانشجویان ایرانی در سال 1308 راهی برلین شد.
وی حدود یک سال بعد، بنا به دلایلی به تهران بازگشت و سپس عازم سوییس شد و
توانست دکتری مهندسی راه و ساختمان را از پلی تکنیک زوریخ، دریافت کند. در
واقع، استاد حامی، نخستین ایرانی بود که موفق شد بین دانشجویان سایر
کشورها، رشته راه و ساختمان را با درجه ممتاز به پایان رساند و به دریافت
جایزه ویژه این دانشگاه، نایل شود.
عشق بی پایان استاد به ایران و آگاهی ایشان از نیاز کشور به افراد تحصیل
کرده، موجب شد که در سال 1315 به ایران باز گردد و همزمان با خدمت نظام
وظیفه به عنوان رییس راه استان در وزارت راه شروع به کار کند.
مهندس حامی در آن زمان همچنین به تدریس در دانشکده فنی دانشگاه تهران که
به عنوان نخستین دانشکده مهندسی ایران در طبقه فوقانی درالفنون مستقر بود
نیز میپرداخت و از جمله بانیان احداث دانشکده در محل کنونی بود. استاد
حامی، در کنار 46 سال تدریس مداوم در دانشکده فنی دانشگاه تهران در سایر
دانشگاهها از جمله دانشگاه امیرکبیر، دانشکده فنی دانشگاه تبریز و دانشگاه
فارابی اصفهان نیز به تربیت دانشجویان و مهندسان کشور همت گمارد.
شخصیت چند بعدی استاد، این امکان را به ایشان میداد که علاوه بر امور
دانشگاهی، به امور اجرایی نیز بپردازد. از این رو، مسؤولیتهایی نظیر
مدیریت اداره ارتباطات در سازمان برنامه، مدیریت کل راهها در وزارت راه و
معاونت فنی وزارت، مشارکت در بسیاری از طرحهای عمرانی از جمله راه آهن
میانه و شاهرود که از شاهکارهای مهندسی ایران میباشد را برعهده گرفته و در
کنار آن، همکاری نزدیکی با مرکز مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه و سازمان
برنامه و بودجه در تدوین مقررات و مشخصات فنی داشت و ایجاد مرکز تحقیقات
ساختمان و مسکن مشارکت فعالی را اعمال کرد.
سمت وی در مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، مشاور عالی ساختمان و مصالح
ساختمانی بوده و در بنیانگذاری سازمان برنامه و بودجه سابق (سازمان مدیریت و
برنامه ریزی فعلی) نیز همکاری تاثیرگذاری داشته است.
همکاری و مشارکت استاد حامی در ساخت و راه اندازی بسیاری از راه ها، پل ها،
راههای آهن، فرودگاه ها و بنادر کشور و تسلط وی به راههای کشور به حدی
بود که ایشان را «پدر راههای ایران» نامیدهاند.
استاد، علاوه بر این، بارها پیشنهاد پست وزارت راه را به علت علاقه وافر به
تدریس، رد کرد. مجموعه ویژگیهای منحصر به فرد استاد احمد حامی، او را به
عنوان یکی از ارکان تاریخ مهندسی کشور مطرح میکند و همچنین اطلاعات
بسیار دقیق استاد از خصوصیات زمینشناختی و جغرافیای مناطق مختلف ایران،
این امکان را به ایشان داد که بسیاری از معادن کشور از جمله معادن سیمان در
جاجرود و آبگرم، معدن ماسه سیلیسی در فیروز کوه، معدن قیر معدنی در
بهبهان و کانولن در جاجرود و میانه را کشف کند.
زندهیاد مهندس حامی، علاوه بر تحقیق و بررسی پیرامون وضعیت خاک و معادن
کشور، مطالعات گستردهای در زمینه تاریخ تمدن و فرهنگ ایران انجام داد.
مطالعاتی که به ارایه نظریاتی در مورد خط فارسی، ریشه تاریخی نام مناطق
ایران، رد صحت حمله اسکندر مقدونی به ایران و نیز چگونگی انقراض سلسله
ساسانی انجامیده است.
مجموعهی آثار مکتوب استاد، دامنه وسیعی از موضوعات را فرا میگیرد که از
آن جمله میتوان به کتابهای «مصالح ساختمانی»، «سیمانهای طبیعی»، «نسوز»،
«آسفالت گوگردی»، «راههای ایران در گذشته و آینده»، «روسازی آسفالتی
خیابانهای تهران»، «ماشینهای متراکمکننده زمینهای خرده سنگی»، «برآورد
ساختمانها»، «آبیابی، آبرسانی، آبیاری، آبسنجی در ایران باستان»، «سفر
جنگی اسکندر مقدونی به درون ایران و هندوستان بزرگترین دروغ تاریخ است» و
«هلنیسم دروغی بزرگ درباره فرهنگ ملتی کوچک» اشاره کرد.
از استاد حامی علاوه بر آثار علمی تخصصی، تحقیقات و کتابهایی نیز در
زمینههای فرهنگی، ادبی و تاریخی به جای مانده که از جمله آنها میتوان به
کتابهای «خط فارسی»، «کیش مهر یا بغ مهر» و بسیاری دیگر اشاره کرد که
تاکنون در مجموع در شمارگانی بیش از 50 هزار نسخه به چاپ رسیدهاند.
مهندس احمد حامی در کنار تالیفات و مقالات چاپ شده خود، تعداد قابل توجهی
گزارش و مقاله منتشر نشده دارد که در بسیاری از آنها طرحهای پیشنهادی
مفیدی در زمینه مهندسی راه و ساختمان ارایه شده که کوتاه کردن راه شمال،
نامناسب بودن راه هراز، آباد کردن خوزستان و ... از آن جملهاند.
استاد حامی، سرانجام پس از عمری تدریس و تلاش پیگیر در راه اعتلای ایران
عزیز و خدمت به مردم در دهم بهمنماه 1379 در گذشت و در بهشت زهرا(س) به
خاک سپرده شد.
گفتنی است؛ استاد حامی، حقوق مربوط به تمامی آثار خود را به دانشگاه تهران اهدا کرده است.
کوله بارم بر دوش ، سفری بی همراه ، گم شدن تا ته تنهایی محض ، هر کجا لرزیدی ، از سفر ترسیدی ، تو بگو از ته دل ، من خــــــــــــــــــــــــدا را دارم .....
